Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuda benim oynadigim rol nedir?

Zorla çalıştırma için yapılan insan ticaretinin ve göçmen istismarının küresel sorunlar olduğu doğru mudur? Ancak zorla çalıştırma için yapılan insan ticaretinin ve göçmen istismarının aynı zamanda yerel sorunlar olduğu doğru mudur? Yerel alışveriş merkezinizden bir ürün satın aldığınızda, bu ürünün üretilme şeklini dolaylı olarak desteklemiş oluyorsunuz. Söz konusu ürün birilerinin zorla çalıştırılmasının bir ürünü ise, zorla çalıştırmaya dayalı bu şirketin bu tutumuna devam etmesini de dolaylı yoldan teşvik etmiş oluyorsunuz.

Nasil farklilik yaratabilirsiniz?

Bilinçli bir tüketiciyseniz, etik bir sekilde iyi kosullar altinda çalisan ve adil bir ücret alan insanlar tarafindan üretilen ürünleri satin almayi tercih edersiniz.

Her zaman sorumlu tüketim yapmak neden zordur?

Bunun en genel sebebi, etik kosullar altinda bir ürünü bu kosullarda üretilmeyen bir üründen ayirt edememenizdir. Bu ürünler marketlerde yan yana duruyor olabilir veya kiyafet askisinda yan yana asiliyor olabilir ve kalite, etiket veya hatta ücret bakimindan belirgin hiçbir fark göstermeyebilir.

Bu konuda nasil bilgi sahibi olabilirsiniz? Yerel saticiniz size belirli bir ürünün nasil üretildigini söyleyemez mi?

Yerel perakende magazanizin müdürü, mallarin nereden geldigini ve söz konusu ürünü yetistiren, toplayan veya insa eden kisinin iyi kosullarda çalisip çalismadigini ve adil bir ücret alip almadigini söyleyebilmelidir. Ancak birçok magaza müdürü, mallarinin kökeni hakkinda herhangi bir sey söyleyememektedir. Yerel perakende magazanizda genis ürün seçenegine sahip olmanizi saglamak için sirketlerin ülkelere yayilan bir yüklenici, altyüklenici ve alt-alt-yüklenici agina dayandigi bir küresel ekonomide ürün tedarik zincirinin karmasikligi dâhil olmak üzere bunun birçok nedeni vardir. Ancak magaza müdürlerinin mallarinin kökeni hakkinda size hiçbir sey söylememesindeki en önemli sebep Müsterilerin hiçbir zaman bu soruyu sormamasidir SIMDI HAREKETE GEÇIN!

Saticima sorarsam ne degisir?

Özel sirketler, müsterilerinin ihtiyaçlarina, çikarlarina ve tutumlarina büyük oranda uyum göstermektedir. Ne de olsa, müsteri her zaman haklidir! Müsteri memnun kalirsa, ayni ürünü tekrar almasi veya satilan diger ürünleri satin almak için ayni magazaya veya markete gelmesi daha olasidir. Kuruluslar/ sirketler müsterilerini memnun tutmak istedikleri için size, yani müsteriye, belirli bir ürünü almaya yönelik bir karar vermeniz için gereken bütün bilgiyi temin edecektir. Belirli bir ürünün nasil üretildigine yönelik ne kadar çok soru sorarsak ve bu sorulari saticilara ne kadar siklikla sorarsak, onlar da bize sorumlu tüketim yapmamizi tesvik edecek yeterli bilgiyi saglama konusunda daha istekli olacaktir.

Az bir ücretle veya ücret almaksizin insanlik disi kosullarda çalisan göçmen isçiler tarafindan üretilen mallar satan saticilarin bunu kabul etmesi olasi midir?

Birçok satici mallarinin nasil üretiliyor oldugunu tam olarak bilmeyecektir ve bazilari halkla iliskiler uzmanlari tarafindan daha önceden hazirlanmis olan, bir içerigi bulunmayan ancak kulaga olumlu gelen cevaplar temin edecektir. Digerleri ise sorularinizi mallarinin nasil üretildigini ögrenmek için tesvik edici bulacaktir ve mallar etik olmayan bir biçimde üretiliyor ise tedarik zincirlerindeki çalisma kosullarini gelistirmek için çaba gösterebilecek veya tedarikçilerini degistirebilecektir.

Neden özel sirketler üzerinde yogunlasiliyor? Göçmen isçiler dâhil olmak üzere isçilerin makul çalisma kosullarinda çalismasindan ve adil bir sekilde ücret almasindan hükümetler sorumlu degil midir?

Hükümetlerin isçi haklarini koruma ve sirketleri ve yabanci yatirimlari düzenlemeye tabi tutma yükümlülügü vardir. Ancak, isçilerin makul çalisma kosullarinda çalismasini ve adil bir ücret almasini saglama sorumlulugu yalnizca hükümetlere ait degildir. Özel sirketlerin de ürünlerini yetistiren, toplayan veya insa eden isçilerin makul çalisma sartlarinda çalismalarini ve adil ücret almalarini saglama sorumlulugu bulunmaktadir. Bir sirket ürünün üretimi farkli ülkelerin sinirlari boyunca uzanan birden fazla üretici ve tedarikçiyi içerdiginde, özel sirketler isçilerin makul çalisma sartlarinda çalismasini ve adil ücret almasini saglama konusunda hükümetlere kiyasla genellikle daha iyi bir konumdadir.

Fakat göçmen isçilerin zor bir is olsa bile bir is sahibi olmasi iyi degil midir?

Göçmen isçilerin ise ihtiyaci vardir, evet, ancak diger insanlar gibi onlarin da adil ve makul çalisma kosullarinda çalisma hakki vardir. Özel sirketlerin ikameti ve/veya is izni olmayan göçmen isçiler olsa dahi hiçbir göçmen isçiyi istismar veya suistimal ederek kazanç elde etme hakki yoktur.

Göçmen isçiler az bir ücretle veya ücret almaksizin yabanci bir ülkede tehlikeli kosullarda çalismayi neden kabul eder?

Bazi göçmen isçiler geleneksel çalisma sekillerinin artik uygulanabilir olmamasi nedeniyle yurtlarini terk ederken, digerleri yurt disinda daha fazla para kazanabileceklerine inanir. Göçmen isçilerin ve özellikle gerekli vizesi veya çalisma izni bulunmayanlarin, issiz kalmalari halinde sirtlarini dayayabilecekleri bir sosyal güvencenin bulunmamasi veya evlerinde hayatta kalmak için aldiklari maasa bel baglayan ailelerinin olmasi nedeniyle is firsatlari arasinda seçim yapma lüksü olmayabilir. Bu durumun neden oldugu çaresizlik birçok göçmen isçiyi is ararken büyük bir dezavantaja sokmakta ve bu nedenle birçok göçmen isçi standartlarin altinda çalisma kosullarini ve ücretleri ‘kabul etmektedir’. Bazilari ise bir suç çetesine olan borçlarini ödemek için çalismak zorunda kaldiklari veya fiziksel siddetle yüzlestikleri durumlar altinda kalabilmektedir.

Göçmenler de dahil olmak üzere, çalisanlarin tehlikeli kosullarda düsük ücret karsiliginda veya ücretsiz çalismak için kandirilmis veya zorlanmis olabildikleri temel sektörler hangileridir?

Insan ticaretine ve göçmen istismarina yatkin olarak kabul edilen sektörler ticari tarim ve balik avciligi, tekstil imalati, insaat ve madencilik. Tüketiciler olarak, düzenli olarak yedigimiz yemek ve kullandığımız giyim birinin suistimal ve istismar edilmesi sonucunda üretilmiş olabilir.

Hangi sirketlerin çalisanlari istismar ettigini nasil ögrenebilirim?

Bazi özel sirketleri kapsayan çok sayida yaygin olarak yankilanmis skandal olmussa da, göçmen isçilerinin istismarindan yararlanan sirketlerin düzenli listesi mevcut degildir. Ayni zamanda, güvenilir bir sekilde sattiklari ürünlerin adil kosullarda çalisan isçiler tarafindan üretilen ürünlerin oldugunu ispatlayabilen sirketlerin düzenli listesi de mevcut degildir. Fakat farkli sirketler ve kuruluslar, ürün aldiklari tedarik zincirindeki is kosullarini izlemeye çalismaktadir.

Çalisma kosullari ve ücretler arttikça aldigim ürünlerin fiyati artmaz mi?

Aslında hayır. Genellikle, işçinin maaşı meyve veya sebzelerin veya giyim ürününün nihai fiyatının küçük bir kısmını yansıtmaktadır. Bir ürünün fiyatını etkileyen faktörler çoktur. Bu faktörler, çalışanlara ödenenlerin yanı sıra, ürünün yetiştirilmesi veya üretilmesi için gerekli kaynakların fiyatını, temel malzemelerini, ulaşım maliyetini, piyasa araştırmasını, pazarlama, ambalaj ve vergilerini de kapsayabilmektedir. Ürünler, mümkün olan en düşük fiyattan üretilmeli ve satılmalıdır. Belirlenen bu fiyat, tedarik zincirinin en altındaki kişilere insanca çalışma koşullarının ve adil ücretlerin sağlanması ile ilgili maliyetleri de içerir.

Insan ticaretinden veya istismar edilen göçmen çalisanlardan faydalanmakta oldugunu ögrendigim özel sirketi boykot etmeli miyim?

Ürünü veya sirketi boykot etme karari kisisel bir karardir. Kimlerin boykottan yararlanacagi ve kimlerin etkilenecegi düsünülmelidir. Boykotlarin kurumsal davranisi degistirebilecegi hakkinda bazi deliller olmasina ragmen, bunda çalisanlarin issiz kalma riski de mevcuttur.

Sorumlu Olarak Tüketmek için ne Yapabilirim?

Sorumlulukla tüketim, bizim tüketici olarak, tüketici alışkanlıklarının aldığımız şeyleri üreten çalışanların hayatlarına  etkisi  olduğu ve pazarlık yapmak için uygun pozisyonda olmayanlarının çalışma şartlarını geliştirmek için kabiliyetimizin farkında olduğumuzanlamına gelmektedir.   Aşağıda bazı yapabileceğiniz kolay şeyler sıralanmıştır:

  • Alışveriş yaptığınız mağazalar ve marketlere doğrudan yazınız ve sattıkları ürünlerin menşei hakkında ne kadar bildiklerini öğreniniz, nereden geldiği ve nasıl üretildiği de dâhil olmak üzere.  Buyresponsibly.org kampanyası, doldurup alışveriş yaptığınız mağazalara gönderebildiğiniz farklı dillerdeki kalıp eklenmiştir. Şimdi harekete geçiniz.
  • Ürünü üreten Tedarik zincirinin altında çalışan insanların iş koşullarını geliştirmeye çalışan belirli ürün veya marka ile ilgili kampanyaya katılınız. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.
  • Belirli şirketlerin ve sektörlerin uygulamalarına bakınız. Bazı şirketler, bütün tedarikçilerinin uymaları gereken etik iş ahlakı tüzüklerini uygulamak için birleşmektedir. Aynı zamanda belirli sektörleri izleyen kampanyalar ve hükümet programları mevcuttur. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.
  • Sorumlulukla tüketmenin önemli olduğuna arkadaşlarınızı ikna ediniz.
  • İnsan ticareti ve zorla çalışma hakkında daha fazla bilgi için Sorumlulukla Tüket ("Buy Responsibly") Facebook sayfamıza katılınız ve sorumlu olarak nasıl tüketilmesi gerektiği hakkındaki fikirlerinizi paylaşınız.